İKİNCİ KISIM: SİYASİ HAYAT
MİLLİ EGEMENLİK – TAM BAĞIMSIZLIK VE TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
MİLLİ EGEMENLİK (Madde 53)
- Millet olmanın sonucu ve gereğidir. Toplum içinde tek üstün güç ve iktidar millete aittir.
- Türk Milleti için milli egemenlik; millet varlığının korunmasının, savunulmasının, geliştirilmesinin ve sonsuza kadar devamının tek ve temel şartıdır.
- "Yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin yapısının ruhu milli egemenliktir."
- Milli Egemenlik Hakkı, **Türkiye Büyük Millet Meclisi** adı altında örgütlenmiştir. Meclis, milletin egemenlik hakkını bütün unsurlarına, özelliklerine ve niteliklerine özen göstererek temsil eder.
Politikalar (Madde 54)
- Partimiz, milli egemenliğimizi en kıskanç ve en duyarlı duygularımızla ve bütün uyanıklığımızla koruyacak ve savunacaktır.
- Ülkemizin doğal kaynak ve zenginlikleri, milli pazarı üzerinde milletimizin egemenliği dışında hiçbir güç veya güçler topluluğunun etkisine, etkinliğine, tekelleşmesine, yönlendirmesine müsaade etmeyecektir.
TAM BAĞIMSIZLIK (Madde 55)
- Tam Bağımsızlık, Türk milletinin sahibi olduğu egemenlik hakkını kendi özgür iradesi ve kararı ile serbestçe kullanmasının temel şartı; hür, saygın ve onurlu bir millet olarak yaşamasının vazgeçilmez esasıdır.
- Siyasi, iktisadi, sosyal, mali, askeri, kültürel ve benzeri her alanda tam bağımsızlık ve tam serbesti demektir.
- Temel ve ölmez ilke: Bağımsızlığını ve hürriyetlerini her ne pahasına ve her ne karşılığında olursa olsun zedelemeye ve kayıtlamaya asla müsaade etmemek.
Politikalar (Madde 56)
- Partimiz için **“Tam Bağımsızlık” kutsal bir inançtır.**
- Uluslararası ilişkilerde hiçbir siyasi birlik ve yeni düzen arayışları, hiçbir iktisadi ve teknolojik gelişme eksikliği veya etkinsizliği milletimizin ve devletimizin tam bağımsız niteliğini zedeleyemeyecektir.
- Milletimizin ve devletimizin tam bağımsızlığını ortadan kaldıran, zedeleyen, zayıflatan bütün yasalar, andlaşmalar, anlaşmalar, sözleşmeler, ilişkiler, taahhütler **ortadan kaldırılacak**, her alanda tam bağımsızlık gerçekleştirilecektir.
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ (Madde 57)
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Milleti’ni temsil eder. Millet adına egemenlik hakkını yalnız o kullanır. Meclis, millî egemenliğin ve tam bağımsızlığın belirdiği yerdir ve kutsal bir kurum olarak kabul edilir.
SİYASİ HAYATIN UNSURLARI
SİYASİ İKTİDAR (Madde 58)
Siyasi İktidar, millet çoğunluğunu temsil eden siyasi partinin veya partilerin göreve başlamasıyla oluşur. Siyasi İktidarın meşruluğu, millete karşı yapılan taahhütlerin vicdandan, şuurdan ve milli ahlâk anlayışından kaynaklanmasına bağlıdır.
MUHALEFET (Madde 59)
Muhalefet, demokratik siyasi hayatın en belirgin özelliğidir. Partimiz, muhalefetin iktidarın sahip bulunduğu güvencelerle donatılmış biçimde sürekliliğini esas kabul eder.
SİYASİ PARTİLER (Madde 60)
Siyasi Partiler, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Partimiz, insan hak ve hürriyetlerinin tam ve bütün gerekleriyle, güvenlik içinde uygulandığı bir siyasi hayatın kurulmasını öncelikli tercihleri arasında saymaktadır.
BASKI GRUPLARI (Madde 61)
Baskı Grupları, vatandaşların hak ve hürriyetlerini kullanmalarının güvencesidir. Partimiz, sivil toplum örgütlerinin Anayasal haklarla donatılmasını ve hukuk düzenimizde yer almasını esas alır.
ÜÇÜNCÜ KISIM: HAKLAR VE HÜRRİYETLER
KİŞİ HAK VE HÜRRİYETLERİ (Madde 62)
- Kişi hak ve hürriyetleri kutsaldır ve dokunulmazdır.
- Türk vatandaşlarının hak ve hürriyetlerini tam, eşit ve kesintisiz olarak, güvenlik içinde kullanmaları esastır.
- Korku, güvensizlik, iktisadî güçsüzlük, yoksulluk, işsizlik, sosyal dayanışma noksanlığı gibi durumlar, kişi hak ve hürriyetlerini değersiz kılan en büyük tehlikelerdir ve bunların ortadan kaldırılması devletin öncelikli görevidir.
HAK VE HÜRRİYETLERİN HUDUDU (Madde 63)
Hiçbir hak ve hürriyet, başka bir hak ve hürriyeti zayıflatma, yıpratma, etkisiz kılma veya yok etme serbestisine sahip değildir. Kişisel hürriyet mutlak olamaz; başkasının hak ve hürriyeti ve milletin ortak çıkarı ile sınırlıdır.
TOPLUMUN HAKLARI (Madde 64)
Toplumun varlığını koruma, geliştirme ve devam ettirme hakkı vardır. Partimiz, güvenlik, sağlık, eğitim, adalet, sosyal güvenlik gibi hizmet ve faaliyetleri toplumun hakları çerçevesinde değerlendirir.
HALK OYLAMALARI – REFERANDUM HAKKI (Madde 65)
Partimiz Halk Oylamasını, vatandaşların siyasi ve kamu hayatına katılma haklarının bir parçası olarak benimser. Aşağıdaki konuların **Halk Oylaması sonucunda** yürürlüğe girmesini ilke olarak benimser:
- Anayasa değişiklikleri.
- Hükümetin uluslararası bir topluluğa, birliğe girme veya çıkma kararları.
- Merkezi veya yerel yönetimlerin vatandaşları ilgilendiren vergi ve diğer mali yükümlülük kararları.
- Milletin sahip olduğu doğal kaynak ve zenginlikler üzerinde yurt içinde veya yurt dışında kişi, kurum ve kuruluşlara verilebilecek süreli işletme kararları.
DÖRDÜNCÜ KISIM: YÜRÜTME ORGANI VE KAMU YÖNETİMİ
YÜRÜTME ORGANI (Madde 66-68)
Yürütme Organı Bakanlar Kurulu’dur. Görevinin kaynağı, milletimizin vicdanı, şuuru ve fikirleridir. Bakanlar Kurulu Programlarının milletin ortak ve genel arzu ve eğilimlerini dikkate alması esastır.
KAMU YÖNETİMİ (Madde 69-70)
- Kamu Yönetimi'nin esası, halka ve topluma hizmetin bir **kamu hizmeti** sayılarak örgütlenmesi zorunluluğuna dayanır.
- Kamu yönetiminin her alanında **doğruluk, ciddiyet, şefkat, dürüstlük, basitlik, kolaylık, ucuzluk, açıklık ve hesap verme ahlâkı** esas alınacaktır.
- İdareyi siyasi baskılardan arındırarak yeniden düzenlemeye ve yeni bir **bürokrasi misyonu** oluşturmaya kararlıdır.
- Kamu yöneticileri ve memurların mali yükümlülüklerden muaf tutulmasını sağlayacak **Net Maaş-Net Ücret** modelinin geliştirilmesi.
YEREL YÖNETİMLER (Madde 71)
- Yerel Yönetimler, ortak yerel ihtiyaçları karşılayan ve vatandaşların yönetime katılma hakkını sağlayan demokratik kamu hizmet birimleridir.
- **Bucak Teşkilâtları** yeniden kurulacak, köylerin iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınma çabalarına katılması sağlanacaktır.
- Bütün belediyeler mali imkânlara kavuşturulacak, kendi potansiyel kuvvetlerini kendileri güç haline getireceklerdir.
- Yerel yönetimlerin hizmetlerini yerine getirirken karşılaştıkları bütün idari, yasal engeller kaldırılacaktır.
BEŞİNCİ KISIM: GÜVENLİK ORTAMI
GÜVENLİK ORTAMI (Madde 72)
- Türk vatanının bütünlüğünün korunması, savunulması ve güvenliğinin sürekli olarak geliştirilmesi.
- Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ülkemizin savunulmasında, güvenliğinin, kalkınmasının, huzurunun ve milli hedeflerine ulaşmasının gerçekleşmesinde, bölgemizde ve dünyada barışın sağlanmasında görevlerini tam ve etkin olarak yerine getirebilecek her türlü kaynak, yetenek ve imkanlara sahip kılınması.
- Milli Güç Unsurlarının (coğrafi, demografik, siyasi, iktisadi, askeri, kültürel, bilim ve teknoloji) bir bütün halinde, dengeli bir şekilde geliştirilip, işler durumda bulundurulup, yönetilmesi sonucunda **yoksulluğun, çaresizliğin, işsizliğin önüne geçilmesi.**
Hedefler (Madde 73) ve Politikalar (Madde 74)
- Millet egemenliğini, hak ve hukukunu, özlem ve beklentilerini ve mutluluğunu güvence altına almak.
- Partimiz, ülkemizde, insan hak ve hürriyetlerinin uygulanmasında hiçbir ferde öncelik tanımadan, tam ve bütün gerekleriyle güvenlik ve huzur içerisinde uygulandığı **yeni bir hukuk düzeni** kuracak ve bu düzeni geliştirecektir.
- Partimiz vatandaşlarımızın özgüvenlerini güçlendirecek, huzur ve güven içerisinde yaşamlarını sürdürebilecekleri ortamı sağlayacaktır.
- Partimiz ülkemizde, göç ve dolayısıyla çarpık kentleşmeye yol açan, her türlü güvensiz ortam ve koşulları ortadan kaldıracaktır.
MİLLİ STRATEJİ (Madde 75-77)
- Milli Strateji, milli menfaatler elde etmek ve milli hedeflere ulaşmak için barışta ve savaşta, milletin bütün güçlerini bir araya getirmektir. **Milli Güvenlik Stratejisi** ile eş anlamlıdır.
- Milli Strateji, milli güç unsurlarına dayanır ve bütün aşama ve faaliyetlerinde müspet bilime, bilgi ve teknolojiye, **bilgi ve teknoloji üretimine ağırlık verir.**
- Milli Strateji ve Milli Güvenlik Stratejileri’nin tespitinde, önerilmesinde görev alacak kişilerin **özgüven sahibi, milli güce güvenen, milli ahlâk ve erdemi özümsemiş** olması esastır.
ALTINCI KISIM: ULUSLARARASI İLİŞKİLER – DIŞ POLİTİKA
İlkeler (Madde 78)
- Uluslararası ilişkiler bir **güç ve rekabet mücadelesidir.**
- Partimiz Dış Politika’da tam bağımsız, özgür, egemen, saygın ve onurlu bir Türkiye’nin, çevresinde, bölgesinde, dünyada güçlü bir **barış ve güvenlik unsuru** olmasını esas alır.
- Milletimizi ağır yükümlülüklere sokmayan, geleceğini herhangi bir risk ve tehdit altına almayan, çok yönlü, çok alanlı, hemen hemen bütün devletler ile en iyi dostluk, iktisadi ve ticari ilişkilerin yapılmasını öngörür.
Hedefler ve Politikalar (Madde 79)
- Halkımıza, **AB’ye girmenin imkansız olduğu, bunun bilinçli bir tuzak olduğu anlatılacak** ve AB üyelik talebi iptal edilecektir.
- ABD’nin Türkiye ile ilgili gerçek hedefleri (Büyük Ortadoğu Projesi, Ilımlı İslâm Projesi, Stratejik Ortak Kavramı’nın arkasındaki ana sebepler) halka anlatılacaktır.
- **"Kuzey Kıbrıs’ın bir karış toprağı pazarlık konusu bile edilemez."** Kıbrıs’ın kaderi Türkiye’nin kaderidir.
- **Yabancıların toprak ve mülk edinme hakkı iptal edilecektir.**
- Soykırım iddialarına karşı karşı atağa geçilecek, iddia sahiplerinin tarihlerindeki kendi soykırımları uluslararası topluma şikayet edilecektir.
- Türkiye, bölgesel işbirlikleri ile **sınır ötesi güvenlik çemberleri ve ekonomik pazar ortaklıkları** oluşturmak zorundadır (Ortaasya, Balkanlar, Kafkasya, Ortadoğu, Avrasya Birliği).
- **Dışarıdan başta borç ve askeri yardım olmak üzere hiçbir yardım alınmayacaktır.**
- Türkiye, politikalarını **Doğu ile Batı arasındaki kilit rolü** oynamak üzerine kuracak, bundan yararlanacaktır (Enerji, ulaşım kavşağı, İpek Yolu).
- Su kozu iyi kullanılacaktır. **Ortadoğu ile su karşılığı petrol politikası** yürütülecektir.
- Türkiye’nin şu ana kadar imza attığı ve taraf olduğu tüm anlaşmalar tekrar gözden geçirilecek, bağlılık yaratanlar su yüzeyine çıkartılacak, gerekli görülen anlaşmalar tek taraflı lağvedilecektir.
TEHDİTLE MÜCADELE (Madde 80)
- Dış ve iç tehditlere karşı **çok güçlü orduya, güvenlik birimlerine, istihbarat teşkilâtına ve keskin adalet sistemine** ihtiyaç vardır.
- Batı emperyalizminin Türkiye üzerindeki menfi planlarının deşifre edilmesi ve etkisiz hale getirilmesi için **yaygın, donanımlı ve güçlü bir istihbarat sistemi** kurulacaktır.
- Yolsuzlukların tespiti, cezalandırılması ve caydırıcılığı şeffaflık ve yoğun denetim sistemleri ile sağlanacaktır. **Yolsuzlukla savaş birimi** kurulacaktır.
- Terörle mücadelede, terör örgütünün **finans ve insan kaynaklarının önü kesilecek** şekilde yapılandırılacaktır.
- **Emperyalist, irticacı, işbirlikçi ve etnik unsur ayrımcı unsurlar** istihbarat, güvenlik ve adalet birimleri tarafından etkisiz hale getirilecektir.
- Devletin içindeki yabancı unsurlar, görevliler, danışmanlar, ajanlar vs. deşifre edilecek, etkisiz hale getirilecek ve **sınır dışı edilecektir.**
YEDİNCİ KISIM: TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ
TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ (Madde 81-83)
- Kaynağı Türk Milleti’dir. Türk Milleti, silahlı kuvvetlerini kendi davasının, ülküsünün, amaçlarının, çıkarlarının koruyucusu kabul eder.
- Türk vatanının, Türk birliğinin, Türk kudret ve yeteneklerinin, Türk vatanseverliğinin çelikleşmiş bir ifadesidir.
- Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Görevi; Türkiye Cumhuriyeti’nin, Türk vatanının, Türk milletinin, Türk dünyasının saygınlığını ve onurunu korumaktır.
- TSK'nın Kara-Deniz-Hava ve Uzay Kuvvetlerimizin yeniden yapılanma girişimleri desteklenir ve güçlenme çabaları özendirilir.
SEKİZİNCİ KISIM: ADALET VE YARGI GÜCÜ
ADALET VE YARGI GÜCÜ (Madde 84-88)
- Devletimizin, hak ve hürriyetlerimizin, hayat tarzımızın temeli adalettir.
- Yargı Gücünün Kaynağı Millet’tir ve Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.
- Partimiz, "geciken adaletin, inkar edilmiş adalet" olduğu ilkesini benimser.
- Yargı görevlerinin halkımızın özlem ve beklentilerine cevap verecek şekilde **süratli, isabetli, ucuz ve güvenli** olması için gereken yapısal değişikliklerin gerçekleştirilmesine öncelik ve ağırlık verir.
- Basit hukukî anlaşmazlıkların ve idare ile vatandaşlar arasındaki anlaşmazlıkların **hakem yoluyla çözümlenmesi** çözümleri geliştirilecektir.
- Hakimlerimizin, savcılarımızın ve diğer yargı mensuplarının bağımsızlığı ve tarafsızlığı, Türk demokrasisinin işlerliğinin temelidir. Maddi ve manevi imkanlarla desteklenmeleri vazgeçilmez bir ilkedir.
BÖLÜM II: İKTİSADİ HAYAT
BİRİNCİ KISIM: GİRİŞ (Madde 89-92)
- **İktisadi Hayat:** Millet iradesini, milletin sahibi bulunduğu iktisadî kaynaklarına, ilişkilerine ve toplumumuzun iktisadî faaliyetlerine egemen kılmaktır. İktisadi hayatta **tam bağımsızlık** esastır.
- **İktisadi Kaynakların Sahibi:** Vatandaşlardır. Özel mülkiyet esastır. Devlet, güvenlik, adalet, sağlık, sosyal güvenlik ve eğitim dışında kullandığı bütün iktisadî kaynakları vatandaşların özgür iradelerine ve mülkiyetlerine bırakmak zorundadır.
- **Üretim:** "Ulusal Pazarın" (Milli Pazarın) kurulması, üretimin dünya pazarlarında rekabet gücüne sahip olması ve sürekli geliştirilmesi esasına dayanır.
İKİNCİ KISIM: İKTİSADİ VE SOSYAL KALKINMA
İKTİSADİ KALKINMA (Madde 93-96)
- **Amaç:** Fert başına düşen millî gelirin ileri sanayi ülkelerinin düzeyine çıkarılması. İlk hedef: Her alanda güven içinde, mutlu ve refaha ulaşmış vatandaştır.
- **Kamunun Görevi:** Yönlendirici, özendirici, destekleyici roller üstlenir. Bölgesel gelişmişlik farklılıklarını giderecek, gelir dağılımı dengesizliğini düzeltecek, tam istihdamı sağlayacak önlemler alır.
- **KİT'ler:** Verimli şirketler haline gelebilmesi için siyasetin "arpalık" olarak kullanmasının önüne geçilecek, kâr maksimizasyonu veya stratejik sektörleri kontrol altında tutmak ana hedefler olacaktır. **Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Kamu Ortaklığı İdaresi kurumları ortadan kaldırılacaktır.**
- **Devletin Rolü:** Kritik sanayi kollarında (petrol, tütün, savunma) kontrol, kârlı sektörlerde ortaklık, istihdam yoğun sektörlerde teşvik.
- **Merkezi Planlama:** DPT (Devlet Planlama Teşkilatı) ve DİE (Devlet İstatistik Enstitüsü) geliştirilecektir.
- **Kalkınma Politikaları:** Milletimizin stratejik çıkarları ve katma değer temel önceliklerdir. Sosyal mutabakatın sağlanması için İktisadi ve Sosyal Sorunlar Konseyi kurulması.
Hedefler (Madde 97)
- Sosyal devlet için **zengin, iktisaden güçlü devlet.**
- Yüksek GSMH, büyük ve derin ekonomi.
- **Sürdürülebilir ve yüksek büyüme oranı.**
- **Denk bütçe.**
- Yüksek dış ticaret fazlası.
- **Sıfır iç ve dış borç.**
- **Tam istihdam, sıfır işsizlik.**
Politikalar (Madde 98-99)
- Temel iktisat politikası, **karma iktisat politikasıdır.**
- Ekonomide tam bağımsızlık için **IMF ve Dünya Bankası ilişkilerine son verilecektir.** DTÖ ve Gümrük Birliği gibi anlaşmalar tekrar gözden geçirilecek, **Gümrük Birliği’nden çıkılacaktır.**
- Ulusal Pazar korunmalı, **yerli üretim teşvik edilmeli, ulusal şirketlerin yabancılara satışı önlenmelidir.**
- Üretimi arttırmadan iç talebi arttırmaya yönelik politikalardan kaçınılacak, üretim sürekli artırılacaktır.
- Borçların ödenmesi ve sıfırlanması en öncelikli acil konudur. Yeni iç ve dış borç alınmayacaktır.
- Tüketim toplumu olmaktan çıkıp **üretim ve tasarruf eden toplum** olmak zorunluluğu vardır. Kredi kartları kontrol altına alınmalıdır.
ÖZEL SEKTÖR ÜRETİMİNİN ÖZENDİRİLMESİ (Madde 100)
- İşçilik maliyetleri haricindeki tüm girdi maliyetlerinin (hammadde, enerji, ulaşım, finansman) düşürülmesi sağlanacaktır.
- Yerli büyük sermayenin tekrar **ulusallaşması** sağlanacak, kendi kaynaklarımızla kâr maksimizasyonunun yapılacağı konusunda ikna edilecektir.
- **KOBİ’lere** yatırım ile örgütlenmeleri sağlanacak, toplumun istihdam yaratan, ARGE yapan omurgası haline getirilecektir. **KOBİBANK** ile düşük faizli kredi, ucuz altyapı, düşük vergi ile teşvik edilecektir.
- Nüfus artışı kontrol altına alınmak için eğitim seferberliği düzenlenecektir.
- Yatırım ülke coğrafyasına **homojen yayılacaktır.**
FİNANS EKONOMİSİ (Madde 101)
- Bankacılık sisteminde çok güçlü bir denetim sistemi kurulacaktır. Banka birleşmeleri ve **kuvvetli sermayeye sahip büyük Türk bankalarının** oluşumu teşvik edilecektir.
- **Yastık altı sermaye** ve yurt dışı işçilerin varlıkları ekonomiye kazandırılabilmek için güven ve istikrar sağlanacaktır.
- Türk bankacılığı (Ziraat, Halk, Emlak, Ticaret ve Merkez Bankaları) güçlendirilecektir.
- ABD ve AB para birimlerine bağımlılığın azaltılması, **YTL’nin güçlendirilmesi** esastır. Ulusal paranın ülkede her yerde kullanımı sağlanacaktır.
- Kısa vadeli sermaye hareketlerinin girişi ve çıkışı kontrol altına alınmak zorundadır. **Sıcak paranın** Türkiye’ye girişi ve çıkışı cazip olmaktan çıkarılacaktır.
ÜÇÜNCÜ KISIM: YOKSULLUK VE YOKSULLUKLA MÜCADELE
Yoksulluk ve Mücadele İlkeleri/Hedefleri/Politikaları (Madde 102-104)
- Yoksulluk ve cehaletle mücadele milli nitelik taşır ve bir **"millet sorunudur."**
- Yoksullukla Mücadele Politikaları üç cephede yürütülecektir: **Refah Artışı** ile "Genel Yoksulluk" tüketilecek; **Cehaletle mücadele** edilecek; **Mutlak yoksulluk** yaşayan vatandaşlara doğrudan ve dolaylı devlet desteği sağlanacaktır.
- Eğitim ve Öğretim, yoksullukla mücadelede temel politikadır. **Eğitimde genellik, eşitlik, fırsat ve imkan eşitliği** esas alınacaktır.
- Toplam gelirin artışına paralel olarak gelirin **adil ve kabul edilebilir şekilde dağıtılması** sağlanacaktır.
- Hızla göç ve çarpık kentleşmeye yol açan uygulamalar ortadan kaldırılacaktır.
BÖLÜM III: KAMU MALİYESİ VE MALİ YAPI
BİRİNCİ KISIM: KAMU MALİYESİ (Madde 105-106)
- Kamu Maliyesi, devletimizin güç ve kudretinin temel unsurudur. Bağımsızlığımızın ve refahın sağlanması güçlü bir kamu maliyesiyle mümkündür.
- **Temel İlkeler:** Kamu harcamalarının kamu gelirlerini aşmaması, **Bütçe denkliğinin sağlanması**, vergilerin tasarrufu ve üretimi özendirici olması.
- Partimiz, konsolide bütçe başta olmak üzere yerel yönetimleri, KİT’leri, sosyal güvenlik kuruluşlarını ve fonları bir bütün olarak ele alacaktır.
İKİNCİ KISIM: MALİ YAPI (Madde 107-108)
- Mali yapının temeli **Milli Paranın İstikrarı** üzerine dayanır. İstikrarsız para, milli güç unsurlarının gelişimini zorlaştırır.
- **Milli Paranın İstikrarı** sağlandığı takdirde Türk Lirası döviz durumuna gelir.
- Bankacılık hizmetleri, sermaye birikiminin ve kalkınmaya yayılmasının en önemli araçlarından biri olarak kabul edilir. Bankaların sürekli denetimi esastır.
- Sigorta hizmetleri (Sağlık, Kaza, Hayat) geliştirilecek, **“Yaşam Kalitesi”** yükselecektir.
ÜÇÜNCÜ KISIM: İNSAN KAYNAKLARIMIZ (Madde 109-110)
- Zorlukları aşmanın tek yolu insan kaynağımızı eğitmek, üst düzeyde verimli ve nitelikli teknik kadrolar yaratmaktır.
- Partimiz, tarım, sanayi, madencilik başta olmak üzere özel sektörde verimli çalışabilecek **teknik eleman ve tekniker ordusu** yaratacaktır.
- Nüfusun %64’ünü oluşturan 24-30 yaş arasındaki genç ve işsiz kesimin kolaylıkla yönlendirilebileceği **yazılım, program üretimi, bilgi işlem gibi bilgi teknoloji ve sanayilerine** yönelinecektir.
- **Beyin gücü sanayi** (mikro elektronik, biyoteknoloji, genetik, bilişim) ekonomik refah için lokomotif sektör olacaktır.
- Çalışanların şirkete ve kuruma bağlılığını sağlamak için **iş garantisi, şirket ortaklığı, kooperatifçilik** gibi imkanlar kullanılacaktır.
BÖLÜM IV: BİLİM VE TEKNOLOJİ
ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME (ARGE) ORTAMI (Madde 111-113)
- Toplumda üretmekten mutlu olma alışkanlığı ve **bilimi ulusumuzun daha ileri atılımı için ülkemizin hizmetine sunma** ülküsü AR-GE için temel vasattır.
- AR-GE, küreselleşme ortamında milli kimliğimizi, kültürümüzü, birlik ve dirliğimizi koruyabilmemizin en önemli güvencesidir.
- Bilim ve teknoloji alanına insan kaynaklarının çekilmesi için özendirici koşulların yaratılması zorunludur. Bilimsel kurumlar, **idari bakımdan denetim altında ancak bilimsel düşünce bakımından özgür** olmalıdır.
- **İleri Tıp Enstitüleri** açmak (kardiyoloji, nörolojik bilimler, onkoloji gibi) temel uygulamalar olmalıdır. Tıp turizmini geliştirmek hedeflenir.
- Ülkemizin **dışa bağımlı teknoloji pazarı olmasını engellemek** öncelikli ele alınmalıdır. Teknolojiyi üretmek, satın almaktan daha ucuz, prestijli ve güç sağlayıcıdır.
- **"Gen Mühendisliği" ve "Nanoteknoloji"** alanlarında özel bir çalışma birimi oluşturarak hastalıkları ortaya çıkmadan yok etmek için teknoloji ve bilgi üretimi hedeflenir.
- **Türk Uzay Ajansı** kurularak Türk dünyası ile ortak uzay, uydu haberleşme konularında çalışmalar başlatılacaktır.
BÖLÜM V: TARIM – HAYVANCILIK VE SU ÜRÜNLERİ
TARIM VE YEŞİL DEVRİM (Madde 114-118)
- Tarım, iktisadi hayatımızın temeli, millet olmanın gereği ve geleceğimizin güvencesidir. **Erozyonla Mücadele milli bir görevdir.**
- Ülkemizde tarım ve hayvancılık alanında Türk İnkılâbının kazanımları doğrultusunda, çağdaş bilim ve teknolojiye dayanan yeni bir tarım ve tarımsal üretim hareketi başlatarak **"Yeşil Devrimi"** gerçekleştirmek.
- **Doğrudan gelir desteği uygulamalarına son verilecek,** destek gerçek üreticiye ve üretim çeşidine göre yapılacaktır.
- Tarım arazileri ile ilgili Miras Hukuku değiştirilecek ve toprakların parçalanması önlenecektir.
- Çiftçilerin temel girdisi olan akaryakıtta uygulanan **vergi uygulamasına son verilecektir.**
- **"Yeşil Devrim"**in hedefleri arasında tarımda verimlilik artışı, sulu tarıma geçişin hızlandırılması, tarımsal ihracatın geliştirilmesi ve köylülerin Kalkınma ve Refah Birlikleri aracılığıyla örgütlenmesi yer alır.
HAYVANCILIK (Madde 119-121)
- Hayvan varlığımızın korunması, güçlendirilmesi, geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi halkımızın beslenme, sağlık ve çevre gibi hayati konuları içinde yer alır.
- Hayvan ürünleri ihracatının artırılması, hayvan ürünlerinin çağdaş teknolojiyle sanayileşme alanında katma değer kazandırılması hedeflenir.
SU ÜRÜNLERİ (Madde 122)
- Denizlerimizde ve iç sularımızda su ürünlerinin korunması, geliştirilmesi ve etkin bir biçimde ihracı öncelikli hedefler içindedir. **"Mavi Devrim"** hedeflenir.
BÖLÜM VI: ORMAN VE ÇEVRE
ORMAN VARLIĞIMIZ VE ORMANCILIĞIMIZ (Madde 123-125)
- Ormanlarımız, milli varlığımızın en önemli ve etkin bir parçasıdır. Vatanımızın akciğerleri, topraklarımızın kan damarlarıdır.
- Amaç, yurdumuzu ormansızlaşma, çoraklaşma, toprak erozyonundan korumak, yaşayan ve doğmamış nesillerimize **ağaçlandırılmış, yemyeşil ve güçlü bir vatan** hazırlamaktır.
- Orman köylerinin özgür iradeleriyle kuracakları **"Orman Kalkınma ve Refah İşletmeleri"** tarafından işletilmelerini desteklemek.
- Parti üyelerinden herbirinin yılda en az (13) veya en fazla (100) ağaç dikmesi, harekete bağlılığın bir göstergesi olarak kabul edilecektir.
BÖLÜM VII: DENİZ VE DENİZ KAYNAKLARIMIZ
MAVİ DEVRİM (Madde 126-129)
- Deniz ve deniz kaynaklarımız milli varlığımızın korunması, geliştirilmesi ve devamı için sayısız imkanlar ve fırsatlar hazırlamaktadır.
- **"Mavi Devrim":** Denizlerimizin ve deniz kaynaklarımızın önem ve değerinin vatandaşlarımızın şuurlarında ve toplumumuzun hayat tarzında gerçek yerine kavuşturulmasını, denizciliğimizin güçlenerek dünya denizlerinde bayrak gösterecek düzeye ulaştırılmasını sağlayacak tutum, davranış ve eylemlerdir.
- Deniz ticaret filomuzun Karadeniz, Ege ve Akdeniz ülkeleri ticaret filolarıyla rekabet edebilecek güce kavuşturulmasını, **Okyanuslarda bayrak gösterme etkinliğine** ulaşmasını sağlamak.
- Tüm kıyılarımızda halkımızın katılımını sağlayacak balıkçılık, deniz ürünleri üretim, işleme ve ihraç işletmelerinin kurulmasını özendirmek.
- "Mavi Devrim" Hareketi’nde kamunun görevi planlama, özendirme, destekleme, öğretim ve eğitim, yönlendirme ve denetlemedir.
BÖLÜM VIII: MADEN VE MADENCİLİĞİMİZ
MADEN VE MADENCİLİĞİMİZ (Madde 130-132)
- Madenlerimiz, milli varlığımızın ayrılmaz parçası ve iktisadi kalkınmamızın itici gücüdür.
- Madenlerimizin aranması, çıkartılması ve işlenmesi yabancı şirketlerin elinden alınacak ve **millileştirilecektir.**
- **Karma ekonomi** düşüncesinin esas olacağı ve madenlerimize gerçek bir anlam ve güç kazandırmayı hedef alan **Maden Devrimi – Gri Devrim** gerçekleştirilmelidir.
- Üniversitelerden mezun olan maden mühendisleri kooperatif ve yerli sermaye ile ilişkilendirilecek, madencilik verimi arttırılacaktır.
BÖLÜM IX: ENERJİ
ENERJİ (Madde 133-135)
- Enerji, iktisadi ve sosyal kalkınmamızın sağlıklı yürütülebilmesi için bütün kullanıcı kesimlere **güvenilir, sürekli, ucuz ve kaliteli** enerjinin ulaştırılabilmesine bağlıdır.
- Türkiye’nin enerji de **dışa bağımlılığı ortadan kaldırılacaktır.** Petrole olan bağımlılığın azaltılması sağlanacaktır.
- Hidroelektrik, termal, doğalgaz, güneş, rüzgâr ve benzeri enerji kaynaklarımızın etkin ve verimli bir şekilde yaygınlaştırılıp, kullanılmasını sağlamak.
- Halkın kabul ve desteği ile en son teknoloji ile çevre riskleri minimize edilmiş **nükleer santral** yatırımları yapılacaktır.
- Türkiye, Ortaasya, Kafkaslar, Ortadoğu ve Avrupa arasında **enerji yollarının kilit ülkesi** olunacak ve bunun getirdiği faydalardan yararlanılacaktır.
BÖLÜM X: ULAŞTIRMA HİZMETLERİ
ULAŞTIRMA HİZMETLERİ (Madde 136-138)
- Ulaştırma Hizmetleri, halkımızın güvenli, kolay, ucuz bir şekilde ulaşım araç ve gereçlerinden yararlanmalarını sağlar. Milli Güvenlik Stratejilerinde güç oluşturur.
- Vatan toprakları üzerinde **güvenle ulaşılamayan herhangi bir coğrafi yer veya alanın bulunmaması** esastır.
- Demiryolları ağı son derece yetersizdir. Öncelik sırasına göre **demiryolları, denizyolları, havayolları ve karayolları yatırımları** yapılması zorunludur.
- **"İpek Yolu'nun yeniden yaratılması"** ve Türkiye’nin Doğu pazarlarına bağlanması hedeflenir.
- Denizyolu taşımacılığını %100 yerlileştirmek hedeflenir.
BÖLÜM XI: HABERLEŞME – İLETİŞİM HİZMETLERİ
HABERLEŞME – İLETİŞİM HİZMETLERİ (Madde 139-141)
- Haber alma özgürlüğünün ve haberleşme güvenliğinin en yüksek teknolojilerle sağlanması devletin görevidir.
- Hedef, **yüzde yüz Türk yapımı uyduları Türkiye’den fırlatabilme** bilgi ve teknolojik altyapısına kavuşmaktır.
- **"Türk Uzay Ajansı"** kurularak Türk dünyası ile ortak çalışmalar başlatılacaktır.
- İletişim ve haberleşme sektörü stratejik bir alandır ve milli menfaatlere aykırı düşen her türlü özelleştirme, yabancılaştırma uygulamaları geçersiz sayılacaktır.
- TV ve radyo yayınlarında milli ahlâka, milli vicdana uygun yayınlarla toplumun bilgi, görgü, sanat ve estetik anlayışlarının gelişmesine katkıda bulunulacaktır.
BÖLÜM XII: SANAYİLEŞME
SANAYİLEŞME (Madde 142-144)
- Sanayileşme, halkımızı maddi ve manevi alanda her türlü çağdaş imkan ve vasıtalara sahip kılmaktır. İlk hedef, ülkemizi çağdaş sanayileşmiş ülkeler düzeyine çıkarmaktır.
- Kamu ve yerel yönetimlerin sanayileşme alanında görevleri, sanayi işletmelerinin önlerindeki her türlü engelleri kaldırmak, onları iktisadi kalkınmamızın gerekli kıldığı alanlarda özendirmek ve desteklemektir.
- Sanayileşmede her türlü **tekelleşmeye ve tröstleşmeye, yabancı etkinliğine engel** olunacaktır.
- **KOBİ’ler**, sanayileşmemizin dinamik güçleri durumuna getirilecek, her türlü mali ve finans önlemleriyle sorunları çözülecektir.
BÖLÜM XIII: TİCARET VE TURİZM
TİCARET (Madde 145-147)
- Ticaret, iktisadi hayatımızın vazgeçilmez bir alanı ve **Milli Pazar Ekonomisi’nin** itici gücüdür.
- Milli Pazar bütün imkan ve yetenekleriyle, güçlü bir şekilde kurulacak, sürekli işler halde tutulacak, tam bir güvenlik içinde kesintisiz devamı sağlanacaktır.
- Küreselleşmeyle sağlıklı, verimli uyum sağlanacak, **Dünya Ticaret Örgütü** ile şartlarımıza ve çıkarlarımıza uygun ilişkiler devam ettirilecektir.
TURİZM (Madde 148-149)
- Turizm, iktisadi kalkınmamızın kaynak üreten bir sektörüdür. Tarihi ve kültürel mirasımızı tanıtmanın önemli bir aracıdır.
- Turizmin münhasıran **özel şahıs ve özel işletmeler tarafından işletilmesi** esas alınır.
- İç turizmin geliştirilmesi, dış turizmin kitle turizmi ile birlikte **seçkinler turizmine** dönüştürülmesi hedeflenir.
BÖLÜM XIV: SOSYAL HAYAT
SAĞLIK (Madde 150-152)
- **Mükemmeliyet İlkesi:** Akıl ve vücut sağlığının bilimin sunduğu en üstün bilgi ve teknoloji ile ileri seviyeye ulaştırılması.
- **Eşitlik İlkesi:** Standardize edilmiş mükemmel sağlık hizmetinden yararlanmayan tek bir vatandaş kalmaması.
- Hedef: **"Türkiye Sağlık Cumhuriyeti Projesi"** ile sağlık hizmetleri alanında, düşünülüp değerlendirilmemiş hiçbir ekonomik kaynak, çözülmek üzere projelendirilmemiş hiçbir sorun bırakmamak.
- Halkımızın aktif olarak katılacakları **"Milli Sağlık Vakfı"** derhal kurulacak ve ilk iş bu vakfa olabildiğince çok sayıda ve güçlü kaynaklar sağlamak olacaktır.
- Gelir kalemleri arasında en başta yer alacak olan kaynak **yurtdışına sağlık hizmeti ihraç etmek** olacaktır. ABD ve AB ülkelerine cerrahi, onkoloji gibi dallarda hizmet pazarlamak. **"Ultra Beşyıldızlı Hastaneler"** kurulacaktır.
- Her 3000 kişi için bir **"Aile Hekimi" muayenehanesi** kurulacak ve bu kadro süratle arttırılacaktır.
- **"Milli Sağlık Vakfı E-Kartı"** uygulaması ile vatandaşların sağlık ve tüm vatandaşlık özgeçmişi otomatik olarak güncellenecektir.
MİLLİ EĞİTİM (Madde 153-159)
- **Milli Eğitimin Amacı:** Düşünce, tutum, davranış ve eylemlerinde özgüven ve erdem sahibi; milli ve manevi değerlere, Atatürkçü Düşünceye bağlı; **vicdanı ve fikrî hür; bilgi ve teknoloji üreten ve kullanan** nesiller yetiştirmektir.
- İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için **zorunlu ve 12 yıldır.** Devlet okulları tarafından verilir ve **parasızdır.** Anaokulları, kreşler dışında ilköğretim ile ilgili olan bütün özel okullar **millileştirilir.**
- **Yüksek Öğretim paralıdır.** İstanbul, Ankara, İTÜ, Uludağ, Ege, Anadolu, Adana Çukurova, Van, Harran, Erzurum Atatürk, Samsun 19 Mayıs Üniversiteleri dışındaki bütün üniversiteler, **Vakıf Üniversiteleridir.**
- **"Millî Eğitim ve Öğretim Yüksek Konseyi"** (Millî Eğitim Bakanı başkanlığında, bütün üniversite rektörlerinin katılımıyla) kurulur.
GENÇLİK (Madde 160-161)
- **Gençlik Tanımı:** Türk inkılâbının gerçek nedenlerini, fikirlerini, oluşumunu anlayan ve benimseyen, Atatürkçü Düşünce doğrultusunda bir hayat tarzını kabul ederek, uygulayan herkes gençtir.
- **Hedef:** Gençlerimizin sağlıklı, eğitimli, iş sahibi insanlar olarak yetişmelerini sağlamak.
- **"Gönüllü Gençlik Dernekleri"** kurulmasına öncülük etmek.
- Gençliğin risklerini karşılayacak, evlenme, iş yeri kurma gibi durumlarını güvenliğe alacak **"Gençlik Güvenlik Sigortası"** sistemini özendirip desteklemek.
- "Gençlik Bankası" kurulmasını gerçekleştirmek.
ÇALIŞMA HAYATI (Madde 162-166)
- Çalışma Hayatı, insan hak ve özgürlükleri temeli üzerinde, adil, istikrarlı, güçlü ve gelişmeye uygun şekilde devamını hukuk düzeni sağlar.
- **Hedef:** Çalışma hayatı bir çatışma değil, **barışı, uzlaşmayı, üretimi artıracak, kaliteyi yükseltecek bir dayanışma ve paylaşma alanıdır.**
- **Tam İstihdam** iktisat politikasının en önemli araçlarından biri ve iktisadî kalkınmanın hedefidir.
- **"Çalışma herkesin hakkı ve ödevidir."**
- Çalışanların elde edilen gelirden **adil pay almaları** ve tüm çalışanlar için tek bir sosyal güvenlik sisteminin kurulup işletilmesi gerekir.
ÇEVRE (Madde 167-169)
- Çevre, insanın toplumsal, doğal, moral (psikolojik) ve fiziki varlığının ve bunlar arasındaki ilişkilerin, etkileşimlerin tümüdür.
- Milli varlığımızı, kültürel değerleri zayıflatıp çözen, **"Kentleşme"** tehdidi altındadır.
- **"Mavi Devrim"** ile deniz ve deniz kaynakları kıyıların turistik metadan ibaret sayılma ayıbından kurtarılacaktır.
- **Ata Kültür Ocakları** kurularak Türk dili, inançları, müziği, folkloru, gelenekleri, töresi ve temel kültür unsur ve değerlerinin araştırılması ve güçlendirilmesi sağlanacaktır.
KENTLEŞME VE KONUTLAŞMA (Madde 170-173)
- Şehirlerde görülen yığınlaşma, **"çarpık ekonomik ve sosyal politikaların"** sonucudur.
- Bölgesel Metropoller belirlenerek (İstanbul, İzmir, Adana, Diyarbakır, Trabzon, Ankara gibi) iktisadi-sosyal-kültürel kalkınmanın **Çekim Merkezleri** haline getirilecektir.
- **Konut:** Zenginliğin değil, sosyal adaletin, aile birliğinin sağlanmasının en etkin aracıdır. Devlet, vatandaşlarına konut sahibi olacak imkan ve fırsatları hazırlaması bir yükümlülüktür.
- Konut üretiminde temel düşünce: Projelendirme, arsa ve finansman desteği kamu ve yerel yönetimlerce sağlanacak, **yapım (üretim) faaliyetleri ise halk tarafından gerçekleştirilecektir.**
BÖLÜM V: MİLLİ KÜLTÜRÜMÜZ
DİL – TÜRK DİLİ VE TÜRK ALFABESİ (Madde 174-181)
- Milli Kültürümüzün temel değerleri dilimiz ve dinimizdir. **"Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür."**
- **Dil ile düşünme arasında vazgeçilmez bir bütünlük** vardır. Hiçbir heves, moda ve sözde alışkanlık, millet hayatında, milletin dilini ikinci dereceye düşürme hakkını, yetkisini hiç kimseye veremez.
- **Türk dili** dünyada en güzel, en zengin ve en kolay öğrenilebilecek bir dildir.
- **Atatürk Milliyetçiliği:** Türk milletindenim diyen insan, herşeyden önce ve kesinlikle **türkçe konuşmalıdır.**
- **Türk Alfabesi** (Latin Alfabesi), dilin bütün özelliklerini kapsayacak, Türk dilinin güçlü yapısını geliştirecek ve ses yapısına uygun bir yazı olarak ortaya çıkmıştır. Bütün Türk dünyası için ortak alfabe olarak benimsenmesi için çalışılacaktır.
DİNİMİZ (Madde 182-184)
- **"Din, bir umut ve inanma dünyasıdır."** İnanma insanın varlık şartıdır.
- Türklerin inanışında **"tek tanrı", "tek yaratan"** düşüncesi insanlık tarihinde ilk defa Türklerde başlamıştır. Türkler, İslamiyetle bütünleşmiştir.
- Partimizin "Din" konusundaki temel ilkesi; **tam bir vicdan özgürlüğü ve laiklik esasına** bağlıdır.
- Partimizin temel politikası Dinimizi ayırım yapmaksızın **ilköğretim aşamasında bu eğitimi veren okullarımızda öğrenilmesi**dir.
DEĞERLER (Madde 185-187)
- Değerler, insanların karşılaştığı sorunları çözümlemede bir tavır alma, davranışta ve eylemde bulunmasını yönlendirir. **Yüksek değerler** (İnanç, dürüstlük, sevgi) ve **Araç değerler** (Çıkar, hırs, iktidar) olarak ikiye ayrılır.
- Türkler daima yüksek değerleri kendilerine şiar edinmiştir ("aile kutsaldır," "adalet Türk'ün kendisidir," vs.).
- Zenginliğin ve refahın bedeli milli değerler olamaz, manevi değerler olamaz. Yüksek değerler ile araç değerleri arasında gereklilik ve yeterlilik dengesini kurmak esastır.
SANAT – SANAT ÜRÜNLERİ – SANATKÂR (Madde 188-190)
- Sanat, hayatın, insanın, çağın aynasıdır. Bir milleti yaşatmak için en önemli temellerden biri sanattır. Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş olur.
- Türk Sanatı, Türk dili, Türk müziği, Türk folklörü, Türk el sanatları, Türk gösteri sanatları gibi unsurlarla **Türklüğün varolmasında, gelişmesinde en önemli unsurları** teşkil eder.
- **Türk Sanat Tarihi** konusunda bilimsel çalışmalar kurumlaştırılacaktır.
BEDEN KÜLTÜRÜ – BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR (Madde 191-195)
- **"Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur"** özdeyişini uygulama alanına koymak.
- Ata sporlarımız başta olmak üzere tüm spor dallarını ve konularını Türk gençliğinin milli eğitim ve öğretiminde temel unsur saymak.
- Sporda her türlü holdingleşmeye ve tekelleşmeye engel olacak önlemler almak.
- Uluslararası yarışmalarda başarı ve profesyonel sporculuğun gelişmesi için küçük yaşlardaki yeteneklerin tespit edilebilmesi amacı ile tarama çalışmaları yapılacak, yetenekli sporcuların burs ve diğer maddi imkanlardan yararlanması sağlanacaktır.
- İzcilik bütün ülkede yaygınlaştırılacaktır.